Polskie prawo spadkowe zakłada dowolność wyboru swoich spadkobierców, pod warunkiem sporządzenia testamentu. Jeśli zmarły nie pozostawił ostatniej woli, dziedziczenie odbywa się w trybie przewidzianym ustawowo. Jednak i w przypadku rozporządzenia majątkiem poprzez testament istnieją pewne regulacje, dotyczące niedoszłych spadkobierców, którzy zostali w testamencie pominięci lub wartość przekazanych im dóbr została znacznie zaniżona. Chodzi przede wszystkim o zachowek, czyli rodzaj finansowej rekompensaty, której można się domagać od głównego spadkobiercy wskazanego testamentem. W ten sposób prawo chroni najbliższych krewnych zmarłego, którzy otrzymaliby część spadku w trybie dziedziczenia ustawowego, a którzy nie zostali uwzględnieni w testamencie. Jednak fakt, że jest się ustawowym spadkobiercą, nie oznacza automatycznie, że przysługuje nam prawo do zachowku, uprawnieni do niego są bowiem jedynie współmałżonek i dzieci, wnukowie tylko wtedy, kiedy dzieci spadkodawcy nie żyją i w przypadku śmierci bądź braku małżonka, dzieci, wnuków – rodzice spadkodawcy.

Komu przysługuje wyższy zachowek?

Występując o zachowek musimy też mieć świadomość, że jego wysokość nie jest w żadnym razie tożsama z wysokością naszego potencjalnego udziału w spadku. W przypadku dziedziczenia na zasadzie realizacji postanowień testamentu, pominiętym spadkobiercom ustawowym nie przysługuje cały udział, lecz jedynie jego część, z reguły jest to połowa należnego udziału. Jeżeli na przykład zmarły zapisał w testamencie cały majątek osobie obcej, pomijając żonę i troje dzieci, wszyscy oni mają ustawowy udział w spadku w wysokości ¼ i prawo do zachowku w wysokości ½ swojego udziału. Jednakże na większy zachowek mogą liczyć dzieci spadkodawcy, jeśli w chwili jego śmierci nie ukończyły 18 lat. Prawo przewiduje bowiem zwiększony do wysokości 2/3 wymiar zachowku w przypadku osób małoletnich. Podobnie rzecz się ma, jeśli chodzi o osoby trwale i całkowicie niezdolne do pracy zarobkowej, mają one również prawo do wyższego niż standardowo zachowku. Zachowek w wysokości 2/3 udziału w spadku mogą także otrzymać, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego emeryci, którzy osiągnęli ustawowy wiek emerytalny pod warunkiem, że nie wykonują stałej pracy.

O czym trzeba pamiętać

Prawo do zwiększonego zachowku jest utrzymane w mocy, jeśli osoby doń uprawnione spełniały wymagane warunki w chwili śmierci spadkodawcy. Nie może zatem domagać się wyższego zachowku osoba, która w tym czasie była zdolna do pracy zarobkowej, a status inwalidy uzyskała parę lat później. Ponadto na zmianę wysokości zachowku mogą wpływać inne czynniki, między innymi darowizny dokonane przez spadkodawcę na rzecz spadkobierców. Jeśli przykładowo dziedzicząca na mocy testamentu osoba otrzymała wcześniej od spadkodawcy nieruchomość, to jej wartość powiększa masę spadkową, a tym samym wysokość zachowku, którego się domagamy. I na odwrót – jeżeli w ciągu 10 lat otrzymaliśmy od spadkodawcy znaczącą darowiznę, jej wartość zostanie odliczona od należnego nam zachowku.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *